آخرت ملزم سازد محقّقا همين فرمايش امام عليه السّلام خواهد بود . و آن كافى است براى قطع آمال و آرزوها ، و برافروختن شعله‌هاى موعظه‌پذيرى و انزجار از نافرمانى و گناه ، و از همه شگفت‌آورتر اين سخن امام عليه السّلام است كه فرموده : « الا و إنّ اليوم المضمار ، و غدا السباق ، و السبقة الجنة و الغاية النار » ؛ زيرا صرف نظر از جذابيت لفظ و عظمت معنا و صادق بودن تمثيل و تشبيه ، رازى شگفت و معنايى لطيف در آن به كار رفته كه فرموده : « و السبقة الجنة و الغاية النار » كه براى الجنة ، و النار كه دو معناى مخالف دارند دو لفظ مختلف به كار برده : السبقة ، و الغاية ؛ زيرا استباق ، تنها در امر مطلوب و محبوب استعمال مىشود كه آن درمورد بهشت صادق است نه آتش ( كه از آن به خدا پناه مىبريم ! ) ، بدين جهت نفرموده : و السبقة النار ، بلكه فرموده : و الغاية النار ؛ زيرا معناى غاية پايان است ، اعم از اين‌كه سرورآور باشد يا نباشد ، و در حقيقت لفظ غاية در اين مورد معناى « مصير و مآل » مىدهد . خداوند فرموده : قُلْ تَمَتَّعُوا فَإِنَّ مَصِيرَكُمْ إِلَى النَّارِ ؛ بگو كه به لذات دنيوى مشغول باشيد كه بازگشت شما به آتش است . در اين سخن امام عليه السّلام دقت كن كه باطنى عجيب و ژرفايى دور دارد و البته بيشتر سخنان آن حضرت عليه السّلام اين‌گونه است . در بعضى از نسخه‌ها آمده كه در روايت ديگرى « و السبقة الجنّة » - به ضم سين - نقل شده . و سبقه به‌معناى مال يا كالايى است كه به‌عنوان جايزهء مسابقه قرار داده مىشود ، و البته هردو معنا قريب يك‌ديگرند ؛ زيرا سبقه - به ضم سين - پاداش كار مذموم و ناپسند قرار نمىگيرد ، بلكه پاداش كار محبوب و پسنديده است » . سند خطبه مؤلف : اين خطبه را ابن قتيبه در خلفاء « 1 » ، جاحظ در بيان « 2 » ، ابراهيم ثقفى در غارات « 3 » ،

--> ( 1 ) . ج 1 ، ص 48 . ( 2 ) . ج 2 ، ص 52 . ( 3 ) . ج 2 ، ص 633 .